Medycyna estetyczna i kosmetologia potrafią zdziałać cuda, jednak w pewnym momencie ich możliwości się kończą. Kiedy chcemy diametralnie zmienić kształt nosa, pozbyć się ogromnego nadmiaru skóry po drastycznym odchudzaniu lub powiększyć biust, z pomocą przychodzi chirurgia plastyczna. To potężna dziedzina medycyny, która wymaga równie potężnych narzędzi – w tym przypadku całkowitego znieczulenia, potocznie nazywanego narkozą.
Wielu pacjentów przyznaje, że to właśnie wizja „odcięcia” od rzeczywistości i oddania pełnej kontroli nad swoim ciałem budzi w nich największy niepokój, często większy niż sam proces gojenia. Aby oswoić ten strach, musimy zrozumieć, że za nasze bezpieczeństwo na sali operacyjnej odpowiada nie tylko chirurg, ale przede wszystkim lekarz anestezjolog. Zobaczmy, na czym polega jego praca, jak działa znieczulenie ogólne i jak przygotować się do najważniejszej rozmowy przed operacją.
Zabiegi z zakresu poprawy urody wymagające narkozy
O ile powiększanie ust czy laserowy resurfacing twarzy wykonuje się w znieczuleniu miejscowym (np. za pomocą kremu z lidokainą), o tyle rozległe operacje chirurgiczne wymagają całkowitego wyłączenia świadomości i bólu. Obecność zespołu anestezjologicznego jest bezwzględnie konieczna między innymi przy takich procedurach jak:
-
Powiększanie i rekonstrukcja piersi: Zabieg wymaga głębokiej ingerencji, często polegającej na umieszczeniu implantu pod mięśniem piersiowym.
-
Plastyka powłok brzusznych (abdominoplastyka): To rozległa operacja polegająca na usunięciu dużych płatów obwisłej skóry i zszyciu rozejścia mięśni prostych brzucha.
-
Pełna korekta nosa (rynoplastyka): Zmiana kształtu i ułożenia chrząstek oraz kości nosa wymaga absolutnego bezruchu pacjenta oraz zabezpieczenia dróg oddechowych przed spływającą krwią.
-
Rozległa liposukcja: Odsysanie tkanki tłuszczowej z wielu partii ciała jednocześnie (np. brzuch, uda i pośladki) to duże obciążenie dla organizmu, wymagające głębokiego znieczulenia.
-
Pełny lifting twarzy i szyi (face-lifting): Skomplikowany zabieg chirurgicznego naciągnięcia skóry i powięzi mięśniowych, trwający nierzadko kilka godzin.
Czym jest narkoza i jak dokładnie działa na organizm?
Znieczulenie ogólne to nie jest zwykły, głęboki sen. To wysoce kontrolowany, odwracalny stan sztucznej śpiączki, wywołany przez precyzyjnie dobrane leki podawane dożylnie oraz w formie gazów wziewnych. Współczesna narkoza opiera się na tak zwanej triadzie anestezjologicznej. Oznacza to, że leki działają na trzech różnych płaszczyznach jednocześnie:
- Wyłączenie świadomości (hipnoza): Pacjent zasypia, nie wie, co się z nim dzieje, nie słyszy dźwięków z sali operacyjnej i nie będzie pamiętał przebiegu zabiegu.
- Zniesienie bólu (analgezja): Leki całkowicie blokują receptory bólowe, dzięki czemu rozległa ingerencja chirurgiczna jest dla organizmu niewyczuwalna.
- Zwiotczenie mięśni (arefleksja): Leki powodują, że mięśnie szkieletowe stają się całkowicie wiotkie. Zapewnia to chirurgowi optymalne warunki do pracy (tkanki nie stawiają oporu), ale zwiotczeniu ulegają również mięśnie oddechowe. Z tego powodu anestezjolog intubuje pacjenta (umieszcza rurkę w tchawicy) i podłącza go do respiratora, który oddycha za niego przez całą operację.
O co pyta anestezjolog przed zabiegiem? Wywiad medyczny
Zanim pacjent trafi na stół operacyjny, musi odbyć konsultację anestezjologiczną. To niezwykle ważna, szczegółowa rozmowa, która pozwala lekarzowi dobrać odpowiednie leki i dawki, gwarantujące maksymalne bezpieczeństwo. Zatajenie jakichkolwiek informacji na tym etapie może być tragiczne w skutkach.
Oto lista najważniejszych zagadnień, o które na pewno zapyta Cię lekarz:
Przebyte i aktualne choroby przewlekłe
Anestezjolog zapyta o wszystkie dolegliwości – od astmy i cukrzycy, po problemy z tarczycą, nadciśnienie tętnicze, czy zaburzenia rytmu serca. Będzie również wymagał wglądu w wyniki Twoich aktualnych badań z krwi, EKG oraz ewentualnego RTG klatki piersiowej.
Przyjmowane leki, zioła i suplementy diety
To punkt krytyczny! Musisz wymienić wszystkie zażywane na stałe leki (nawet tabletki antykoncepcyjne). Co bardzo ważne, anestezjolog zapyta również o suplementy i zioła. Wiele popularnych naparów (np. z dziurawca czy żeń-szenia) może wchodzić w groźne interakcje z lekami usypiającymi lub zwiększać ryzyko krwawienia.
Wcześniejsze znieczulenia i reakcje rodzinne
Lekarz zapyta, czy byłaś już kiedyś usypiana i jak to zniosłaś (czy występowały silne mdłości lub problemy z wybudzeniem). Zada też pytanie, czy w Twojej najbliższej rodzinie zdarzały się poważne komplikacje podczas narkozy (ma to na celu wykluczenie rzadkich chorób genetycznych).
Alergie
Należy zgłosić uczulenie na wszelkie leki (szczególnie antybiotyki i leki przeciwbólowe), ale też alergie na plaster, lateks, a nawet na składniki pokarmowe.
Używki i styl życia
Lekarz zapyta o palenie papierosów (palacze mają trudniejsze wybudzenia i gorzej dotleniony organizm) oraz o spożywanie alkoholu i substancji odurzających. To nie jest moment na wstyd – szczerość jest tu gwarancją doboru właściwej dawki leków.
Przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego
Zabiegi z zakresu chirurgii plastycznej są operacjami planowymi (tzw. elektywnymi) – nie ratują życia, lecz poprawiają jego komfort. Oznacza to, że organizm w dniu operacji musi być w absolutnie idealnej kondycji. Anestezjolog nie dopuści do zabiegu i przesunie jego termin w przypadku:
-
Aktywnej infekcji dróg oddechowych (nawet „zwykłego” kataru, przeziębienia czy bólu gardła).
-
Aktywnej opryszczki na twarzy.
-
Niewyrównanych chorób przewlekłych (np. gwałtownych skoków ciśnienia czy złych wyników hormonów tarczycy).
-
Poważnych nieprawidłowości w aktualnych badaniach krwi (np. zaburzenia krzepnięcia krwi, silna anemia).
-
Ciąży.
-
Złamania zasady bycia na czczo (pacjent nie może jeść na minimum 6 godzin, i pić na minimum 2 godziny przed zabiegiem).
Możliwe skutki uboczne i samopoczucie po wybudzeniu
Współczesna anestezjologia to dziedzina niezwykle bezpieczna, jednak po odłączeniu leków organizm musi wrócić do swojego naturalnego rytmu. Sam moment wybudzenia odbywa się jeszcze na sali operacyjnej, natomiast pełne dojście do siebie ma miejsce na sali pooperacyjnej.
Najczęstsze i całkowicie normalne skutki uboczne, które mogą pojawić się po narkozie to:
-
Ból i drapanie w gardle, lekka chrypka: To efekt mechanicznego podrażnienia śluzówki przez rurkę intubacyjną. Mija zazwyczaj po 1 do 2 dniach.
-
Mdłości i wymioty (PONV): Występują znacznie rzadziej niż dawniej dzięki nowoczesnym lekom przeciwwymiotnym podawanym jeszcze w trakcie zabiegu, jednak wciąż mogą się zdarzyć (zwłaszcza u kobiet niepalących i cierpiących na chorobę lokomocyjną).
-
Uczucie zimna i dreszcze: Pooperacyjne spadki temperatury ciała są częste; pacjent jest na sali wybudzeń okrywany specjalnymi kocami grzewczymi.
-
Senność, dezorientacja i zawroty głowy: Mogą utrzymywać się przez kilkanaście godzin po zabiegu. Leki usypiające powoli „ewakuują się” z krwiobiegu, dlatego w pierwszej dobie należy dużo odpoczywać.
